GŁÓG DWUSZYJKOWY
Crataegus oxyacantha
Występowanie: w Europie, Azji i Afryce Płn. W Polsce pospolity na zachodnich obszarach nizinnych oraz w niższych partiach górskich, często sadzony w parkach i ogrodach jako krzew ozdobny Surowiec: kwiatostan wraz z towarzyszącymi liśćmi oraz owoc głogu. Podstawowe substancje czynne kwiatostanu: flawonoidy (np. witeksyna, izowiteksyna, hiperozyd, rutyna, kwercetyna i kemferol oraz ich połączenia glikozydowe), procyjanidyny, kwasy trójterpentynowe i polifenolowe, związki azotowe z grupy amin (np. cholina i acetylocholina), kumaryny, fitosterole i sole mineralne. Owoce zawierają podobne substancje czynne, lecz w innych proporcjach, np. mniej flawonoidów, więcej procyjanidynów.
Działanie: Już od wielu lat kwiaty i owoce głogu są bardzo popularnym surowcem roślinnym, stosowanym najczęściej w chorobach układu krążenia. Zawarte w nich związki czynne, działając rozkurczowo na naczynia krwionośne (zwłaszcza wieńcowe), umożliwiają właściwe dotlenienie tkanek oraz usunięcie szkodliwych metabolitów. Obecność kumaryn również zmniejszających krzepliwość krwi, korzystnie wpływa na przepływ krwi przez naczynia. Składniki głogu poprawiają także sprawność mięśnia sercowego, wzmagając siłę jego skurczów, z równoczesnym zmniejszeniem ich ilości. Dzięki temu serce zaczyna pracować ekonomiczniej, a wydłużone przerwy między skurczami, umożliwiają jego lepszy wypoczynek.
Obserwuje się także łagodne obniżenie ciśnienia tętniczego krwi oraz zwiększenie ilości wydalanego moczu. Poprawa wydolności mięśnia sercowego korzystnie wpływa na zdolność adaptacyjną organizmu, polepsza nastrój, eliminuje stany depresyjne. Ponadto wyciąg z głogu działa uspokajająco przy nadmiernej pobudliwości, bezsenności i przemęczeniu, a powodując nieznaczne rozszerzenie naczyń mózgowych, umożliwia doprowadzenie do komórek mózgowych, wraz z krwią, zwiększonej ilości tlenu i substancji odżywczych. Cenną właściwością przetworów z głogu jest ich powolne, łagodne, a jednocześnie długotrwałe działanie, bez ryzyka uszkodzenia ścian drobnych naczyń.
Ma to duże znaczenie szczególnie w przypadku osób starszych, u których serce pracuje mniej wydajnie, często stwierdza się podwyższone ciśnienie krwi, a w tętnicach występują zmiany miażdżycowe, utrudniające krążenie.
Działania niepożądane: Może być bezpiecznie stosowany przez dłuższy okres czasu pod warunkiem przyjmowania odpowiednich dawek. Osoby z niskim ciśnieniem krwi powinny zachować szczególną ostrożność.
Obniżenie ciśnienia krwi
Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, iż podawanie preparatów z głogu powoduje spadek obwodowego oporu naczyniowego i nadciśnienia.
Przeciwzapalne – antyoksydacyjne
Różne patologiczne procesy, prowadzące do niedokrwienia sercowego, związane są zarówno z produkcją wolnych rodników, jak i peroksydacją lipidów. Badania przeprowadzane in vitro wykazały, iż preparaty z głogu są zmiataczami wolnych rodników oraz charakteryzują się działaniem antyoksydacyjnym. Ekstrakty standaryzowane na zawartość procyjanidyn na poziomie ponad 18%, jak i izolowana frakcja procyjanidyn, hamowały peroksydację lipidów.
Moczopędnie
Frakcje flawonoidowe zawarte zarówno w kwiatostanie, jak i w owocu głogu, są odpowiedzialne za działanie moczopędne, co zostało potwierdzone w badaniach na zwierzętach.
Zastosowanie w lecznictwie
Obecnie w lecznictwie kwiatostan i owoc głogu są głównie stosowane jako łagodne środki nasercowe, zwłaszcza w miażdżycy, chorobach serca wieku starszego, dusznicy bolesnej czy nadciśnieniu. Poprawiają one pracę mięśnia sercowego, poprzez zwiększenie siły skurczu mięśnia sercowego (działanie inotropowe dodatnie), zwiększają przepływ wieńcowy, zmniejszają opór naczyniowy oraz wydłużają czas refrakcji (potencjalne działanie przeciwarytmiczne). Preparaty z głogu mogą poprawić jakość życia pacjenta, poprzez poprawę wydolności organizmu. Przeprowadzone badania kliniczne wykazały, iż preparaty te są skuteczne w leczeniu niewydolności serca u osób należących do klasy I i II – według Nowojorskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Powodowały one wzrost wydolności mięśnia sercowego, poprawiały przepływ krwi w mięśniu sercowym i zwiększały tolerancję w przypadku deficytu tlenowego, a także wykazywały działanie przeciwartymiczne i redukowały obwodowy opór naczyniowy.