IMBIR lekarski
Zingiber officinalis
Jest byliną o płaskim i silnie rozgałęzionym kłączu, które stanowi jego część użytkową. Z bulwiastych kłączy wyrastają ulistnione pędy płonne osiągające wysokość ok. 1 m oraz znacznie niższe, bezlistne pędy kwiatonośne. Jasnozielone, lancetowate liście ułożone są na pędach płonnych naprzemianlegle. Na krótszych, bezlistnych pędach wyrastają żółto-fioletowe kwiaty zebrane w kłosokształtne kwiatostany. Uprawiany imbir nie zawiązuje owoców, dlatego też rozmnażany jest wyłącznie wegetatywnie.
Imbir lekarski jest jedną z najstarszych roślin leczniczych, jak również przyprawowych. Użytkowany jest od kilku tysiącleci. Należy też do najstarszych roślin uprawnych – świadczy o tym fakt, że nie występuje już nigdzie w stanie dzikim. Imbir jako roślina lecznicza opisany jest w jednej z najstarszych chińskich ksiąg medycznych z około 2700 r. p. n. e. Imbir należał do najwartościowszych surowców leczniczych w starożytnej medycynie indyjskiej, tybetańskiej i chińskiej. Stosowany był przede wszystkim w dolegliwościach żołądkowo-jelitowych. Uważany był też za afrodyzjak.
Z medycyny Dalekiego Wschodu przeniknął do lecznictwa europejskiego. O imbirze pisze w swoich dziełach wybitny lekarz grecki Dioscurides w I w. n. e. Z opisów tych wynika, że przywożony był z Arabii w glinianych naczyniach jako świeże kłącze konserwowane w syropie. O imbirze piszą również inni wielcy uczeni i medycy starożytności, jak Pliniusz Starszy (I w. n. e.) i Galen (II w. n.e.).Przez wielu autorów imbir uważany jest za skuteczny, profilaktyczny środek przeciwwymiotny.
Surowiec: kłącze imbiru oraz wyizolowany z niego olejek
Podstawowe substancje czynne:
Kłącze zawiera olejki, żywice, skrobię , kwasy organiczne. Głównymi składnikami olejku są związki seskwiterpenowe nadające zapach: zingiberen (do 50%) i zingiberol. Poza tym w olejku występują: cyneol, borneol, cytral, kamfen oraz aldehydy – gingerol (nadający ostry, piekący smak), szogaol i zingeron.
Działanie: Imbir to jedna z najczęściej używanych przypraw na świecie. Medycyna ludowa krajów Azji Wschodniej od wieków stosuje go jako naturalny środek przeciwbólowy, ułatwiający trawienie i łagodzący mdłości. Nic dziwnego, kłącze i wyizolowany z niego olejek pobudza wydzielanie śliny i soku żołądkowego, działa żółciopędnie oraz rozkurczowo. W licznych badaniach naukowych; jak i w praktyce potwierdzono wysoką skuteczność oraz bezpieczeństwo imbiru w łagodzeniu objawów choroby lokomocyjnej, wymiotów występujących po znieczuleniu ogólnym (narkozie) oraz związanych z chemioterapią. Wśród naukowców panuje powszechne przekonanie, że jest to raczej efekt miejscowego działania imbiru na przewód pokarmowy niż bezpośredni wpływ na centralny układ nerwowy.
Ta niezwykle cenna roślina chroni nas również przed tworzeniem się zakrzepów, ponieważ zmniejszając agregację (zlepianie) płytek krwi, zapobiega nadmiernej krzepliwości krwi. Imbir, bogaty w czynniki przeciwzapalne, okazuje się pomocny także w dolegliwościach związanych z zapaleniem stawów. To również niezawodny przyjaciel osób cierpiących na migreny. Jego regularne stosowanie może nie tylko zmniejszyć częstość i intensywność ataków migreny, ale łagodzić często towarzyszące im nudności.
Działania niepożądane: nie obserwowano. Osoby z zaburzeniami krzepliwości krwi, kamicą żółciową, stosujące leki przeciwzakrzepowe lub przeciwcukrzycowe, jak również kobiety w ciąży i karmiące przed zażyciem imbiru powinny zasięgnąć porady lekarza.