KASZTANOWIEC ZWYCZAJNY
Aesculus hippocastanum
Surowiec: W celach leczniczych zbiera się nasiona, kwiaty oraz korę, czasem także liście.
Substancje lecznicze: Nasiona kasztanowca zawierają escynę ? mieszaninę saponin, flawonoidy, pochodne kumaryny, z których najważniejszymi są eskulina i eskuletyna.
Kwiaty zawierają escynę, flawonoidy, cukry, kwasy polifenolowe i garbniki.
W korze występują głównie związki kumarynowe (eskulina i fraksyna), flawonoidy, garbniki i terpeny.
Zakrzepowe zapalenie żył i obrzęki nóg to bardzo dokuczliwe dolegliwości, których objawy mogą nasilać się szczególnie w czasie letnich upałów. Schorzenia te są bardzo niebezpieczne i nie wolno ich lekceważyć, chociaż ich leczenie wcale nie musi być bardzo skomplikowane.
Działanie: wzmacniające naczynia, przeciwzapalne, przeciw-obrzękowe, zatrzymujące krwawienia.
Związki czynne zawarte w nasionach i kwiatach kasztanowca mają wpływ na naczynia, podobnie jak witamina P, wzmacniają je, poprawiają elastyczność ścian, zapobiegają pękaniu przy niewielkich urazach, zmniejszają przepuszczalność naczyń i zmniejszają obrzęki. Działają przeciwzapalnie, szczególnie w przypadkach stanów zapalnych w żyłach i stanów zapalnych żylaków odbytu. Zapobiegają tworzeniu się zakrzepów wewnątrznaczyniowych, co jest szczególnie ważne w przypadkach nadkrzepliwości krwi oraz po dużych operacjach.
Także w przewodzie pokarmowym wyciągi z kasztanowca działają przeciwzapalnie i regulują rozwój flory bakteryjnej.
Kasztanowiec może być polecany w nieżytach żołądka, w biegunkach, przy braku łaknienia, w stanach skurczowych jelit. Wyciągi z kasztanowca mogą być polecane chorym z cukrzycowymi uszkodzeniami naczyń.
Wyciągi z nasion i kwiatów kasztanowca likwidują obrzęki powstałe na skutek stłuczeń, zwichnięć lub stanów zapalnych. Mogą być również stosowane w oparzeniach i odmrozinach, zapaleniach żył i owrzodzeniach na tle żylaków oraz zapaleniach ścięgien.
Na zakrzepy i zastoje żylne
Ze świeżych, niedojrzałych owoców (Hippocastani fructus immatrurus) produkowany jest wyciąg Intractum Hippocastani, stosowany w leczeniu zakrzepów i zastojów żylnych.
Kora kasztanowca (Hippocastani cortex) zawiera głównie kumaryny: eskulinę, eskuletynę, fraksynę, skopoletynę, a także garbniki, saponiny i flawonoidy. Eskulina wykazuje działanie podobne do witaminy P, a także silne właściwości światłochronne, absorbując promienie świetlne o długości fali do 370 nm oraz działa uszczelniająco na naczynia krwionośne. W lecznictwie są również stosowane wyciągi z kory kasztanowca. Garbniki zawarte w korze kasztanowca działają ściągająco, przeciwzapalnie, przeciwkrwotocznie oraz przeciwbakteryjnie. Działanie to jest synergistyczne z eskuliną, pochodzącą również z kasztanowca.
Kwiaty i liście kasztanowca zwierają flawonoidy, kumaryny, fenolokwasy, leukocyjanidyny, garbniki, saponiny, adenozynę, adeninę i gwaninę. Wyciągi zawierające escynę, flawonoidy i kumaryny działają uszczelniająco na ściany naczyń włosowatych. Stosowane są w stanach zapalnych żył podudzi i hemoroidach. Eskulina i flawonoidy zmniejszają kruchość naczyń krwionośnych, natomiast escyna i eskulina działają przeciwzapalnie i zapobiegają zastojom żylnym.
Przeciwzapalne i przeciwobrzękowe
Liść kasztanowca zatakowany przez larwy motyla szrotówka kasztanowcowiaka
Liść kasztanowca zatakowany przez larwy motyla szrotówka kasztanowcowiaka
Badania in vitro wykazały, że frakcje saponin, pochodzące z nasion kasztanowca, hamują aktywność syntetazy prostaglandyn. Badania farmakologiczne ekstraktu z nasion kasztanowca, przeprowadzone na ludziach wykazały, iż działanie przeciwobrzękowe spowodowane jest zmniejszeniem przepuszczalności włośniczek. Przeprowadzono również szereg badań klinicznych mających na celu potwierdzenie skuteczności leczenia ekstraktami z nasion kasztanowca pacjentów cierpiących na niewydolność żylną lub żylakowatość. Badania te wykazały, iż w porównaniu z placebo znacznie zmniejszyły się obrzęki, stan zapalny, uczucie ciężaru w nogach i zmęczenia.
Wpływ na enzymy liposomalne
W trakcie badań pacjentów z żylakowatością, stwierdzono wyższą aktywność enzymów hydrolaz (beta-N-acetyloglukozaminidaza, beta-glukuronidaza i arylosulfataza) w porównaniu z osobami zdrowymi. Enzymy te katalizują rozpad proteoglikanów, które wchodzą w skład ściany naczyń włosowatych. Wzrost aktywności tych enzymów jest prawdopodobnie przyczyną zwiększonej przepuszczalności i kruchości naczyń. Przypuszcza się, iż ekstrakty z nasion kasztanowca nie hamują poszczególnych enzymów, lecz działają ochronnie na kruchą błonę lizosomalną, będącą miejscem ich uwalniania. Zaobserwowane zmniejszenie aktywności enzymów prawdopodobnie prowadzi do zmniejszenia degradacji proteoglikanów, co powoduje zmniejszenie przepuszczalności naczyń włosowatych i zwiększenie ich wytrzymałości.
Wpływ na krwiaki
Badania farmakologiczne wykazały, że stosowanie 2% żelu zawierającego escynę, zmniejszało wrażliwość na ucisk. Zmniejszenie tkliwości uciskowej krwiaków (wywoływanych eksperymentalnie metodą iniekcji) utrzymywało się od 1 godziny po zastosowaniu leku aż do końca badania, które trwało 9 godzin.